ภูมิแพ้ วิตามินซีและเควอเซทิน ช่วยได้
ในช่วงที่อากาศเต็มไปด้วยฝุ่นละออง PM 2.5 อาจกระตุ้นโรคภูมิแพ้ของหลายๆคน ซึ่งโรคภูมิแพ้ เป็นโรคยอดฮิตที่คนส่วนใหญ่ในปัจจุบันป่วยกัน สาเหตุมาจากมลภาวะที่เพิ่มมากขึ้น ซึ่งวิธีการรักษาและการป้องกันมีหลากหลายวิธี ตั้งแต่การทานยา หลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นอาการ ออกกำลังกาย
รู้จักโรคภูมิแพ้
โรคภูมิแพ้เป็นกลุ่มของโรคที่มีอาการแสดงได้หลายระบบ เกิดจากความผิดปกติของร่างกายที่มีต่อสารก่อภูมิแพ้จากสิ่งแวดล้อม ทำให้เกิดการสร้างภูมิที่ไปกระตุ้นให้มีการหลั่งสารขึ้นที่เนื้อเยื่อต่างๆ ทำให้เกิดการอักเสบของอวัยวะ จนเกิดเป็นอาการต่างๆ ออกมา ซึ่งอาการที่เกิดก็จะแตกต่างกัน ตามระดับความแพ้ อย่างลมพิษที่ผิวหนัง คัดจมูก คันตา เจ็บคอ บางรายอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้
สำหรับสาเหตุนั้นมีหลายสาเหตุ แต่สารก่อภูมิแพ้ส่วนใหญ่ที่พบบ่อยเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยาก ทำให้คนส่วนใหญ่เป็นเรื้อรัง ได้แก่ ฝุ่นละออง ละอองเกสร ควันบุหรี่ มลภาวะจากการจราจร การอยู่แต่ในห้องแอร์อากาศถ่ายเทไม่สะดวก ขนสัตว์เลี้ยง รวมถึงกรรมพันธุ์
วิตามินซีมีประสิทธิภาพต่อโรคภูมิแพ้มากแค่ไหน?
มีวิตามินซีมีประสิทธิภาพต่อโรคภูมิแพ้มากแค่ไหน?
มีหลักฐานบางอย่างที่แสดงว่าวิตามินซี หรือที่รู้จักกันในชื่อกรดแอสคอร์บิก อาจช่วยบรรเทาโรคภูมิแพ้ได้ วิตามินซีทำหน้าที่เป็นสารต้านฮิสตามีนตามธรรมชาติและเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ งานวิจัยแสดงให้เห็นว่าวิตามินซีอาจช่วยลดการอักเสบ อาการบวม และอาการที่เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาการแพ้ อาการแพ้เกิดขึ้นเมื่อระบบภูมิคุ้มกันของคุณตอบสนองต่อสารแปลกปลอมที่เรียกว่าสารก่อภูมิแพ้
สารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อย ได้แก่ ละอองเกสร ขนสัตว์ และโปรตีนในอาหารบางชนิด เซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันที่เรียกว่า “มาสต์เซลล์” (mast cells) จะถูกกระตุ้นและปล่อยฮิสตามีนออกมาเพื่อต่อต้านสารก่อภูมิแพ้
ฮิสตามีนอาจทำให้เกิดอาการแพ้ต่อไปนี้
✅ น้ำมูกไหล
✅ จาม
✅ ตาแดง น้ำตาไหล
✅ อาการคัน
✅ ผื่น
✅ โรคหืด
✅ อาเจียนหรือท้องเสีย
✅ อาการบวม
✅ ภาวะภูมิแพ้รุนแรง (anaphylaxis) ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้น้อยแต่เป็นอันตรายถึงชีวิต โดยทำให้เกิดอาการบวมในทางเดินหายใจ
สำหรับโรคภูมิแพ้ตามฤดูกาลหรือโรคภูมิแพ้จากสิ่งแวดล้อมที่ไม่รุนแรง ยาต้านฮิสตามีนสามารถช่วยบล็อกฮิสตามีนและบรรเทาอาการได้ แต่ยาประเภทนี้อาจมีผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ วิตามินซีทำงานแตกต่างจากยาต้านฮิสตามีน โดยช่วยลดปริมาณฮิสตามีนที่ร่างกายผลิตขึ้นแทนที่จะบล็อกตัวรับฮิสตามีน งานวิจัยชี้ให้เห็นว่าระดับฮิสตามีนอาจลดลงประมาณ 38% หลังจากรับประทานวิตามินซี 2 กรัม
วิตามินซีช่วยบรรเทาโรคภูมิแพ้ชนิดใดได้บ้าง?
วิตามินซีดูเหมือนจะช่วยลดอาการทางเดินหายใจส่วนบนที่เกิดจากการแพ้ตามฤดูกาลหรือการแพ้สิ่งแวดล้อมได้ สารก่อภูมิแพ้ทั่วไป ได้แก่ ละอองเกสร เชื้อรา ฝุ่น และขนสัตว์ สารก่อภูมิแพ้เหล่านี้กระตุ้นปฏิกิริยาภูมิแพ้ในจมูกหรือไซนัส ส่งผลให้เกิดอาการจมูกไหล จาม คัดจมูก และตาแดงน้ำตาไหล หรือที่เรียกว่า โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) นอกจากนี้ สารก่อภูมิแพ้เหล่านี้ยังสามารถกระตุ้นปฏิกิริยาในปอด ทำให้เกิดโรคหืดได้
คุณสมบัติต้านฮิสตามีนของวิตามินซีอาจช่วยลดอาการโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้และโรคหืดได้ เนื่องจากเส้นเลือดในระบบทางเดินหายใจมีเซลล์มาสต์ (mast cells) อยู่ในปริมาณสูง ซึ่งเป็นเซลล์ที่ผลิตฮิสตามีน
นอกจากนี้งานวิจัยบางชิ้นยังชี้ให้เห็นว่าวิตามินซีมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระที่อาจช่วยปกป้องการทำงานของปอด โดยป้องกันเซลล์ในปอดจากความเสียหายจากออกซิเดชัน
วิตามินซีธรรมชาติจาก Acerola Cherry ดูดซึมได้ดีกว่าวิตามินซีสังเคราะห์อย่างไร
มีไบโอฟลาโวนอยด์
o ไบโอฟลาโวนอยด์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยเพิ่มการดูดซึมวิตามินซีเข้าสู่ร่างกาย
o ป้องกันการสลายตัวของวิตามินซีในร่างกาย ทำให้วิตามินซีอยู่ในกระแสเลือดได้นานขึ้น
มีวิตามินและแร่ธาตุอื่นๆ
o ใน Acerola Cherry นอกจากจะมีวิตามินซีแล้ว ยังมีวิตามินและแร่ธาตุอื่น ๆ อยู่ด้วย ซึ่งเป็นผลดีในเรื่องส่งเสริมการดูดซึมและเสริมประสิทธิภาพกัน ซึ่งต่างจากวิตามินซีสังเคราะห์ที่อยู่ในรูปแบบเดี่ยว ซึ่งอาจถูกขับออกทางปัสสาวะได้เร็วขึ้
ไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร
o วิตามินซีจาก Acerola Cherry มีความเป็นธรรมชาติ ไม่ทำให้ระคายเคืองกระเพาะอาหารเหมือนวิตามินซีสังเคราะห์ที่มีความเป็นกรดค่อนข้างสูง
นอกจากนี้ Acerola Cherry ยังมีสารต้านอนุมูลอิสระ (Anti-Oxidants) อื่น ๆ อีกหลายชนิด เช่น
ไบโอฟลาโวนอยด์ (Bioflavonoids)
o ทำงานร่วมกับวิตามินซีเพื่อเสริมการต้านอนุมูลอิสระ
o ช่วยป้องกันการเกิดออกซิเดชันของเซลล์ ลดการอักเสบ
แคโรทีนอยด์ (Carotenoids)
o เบต้าแคโรทีน (Beta-Carotene) ที่ช่วยบำรุงสายตาและป้องกันความเสื่อมของเซลล์ ต้านอนุมูลอิสระ
แอนโธไซยานิน (Anthocyanins)
o มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ช่วยลดความเสี่ยงของโรคหัวใจ
ลูทีน (Lutein) และ ซีแซนทีน (Zeaxanthin)
o ช่วยปกป้องดวงตาจากแสงสีฟ้าและป้องกันจอประสาทตาเสื่อม
ปริมาณวิตามินซีที่แนะนำ
สำหรับอาการโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพมักแนะนำให้รับประทานวิตามินซี 2,000 มก. ต่อวัน
อย่างไรก็ตาม ปริมาณสารอาหารที่แนะนำต่อวัน (Thai RDI) สำหรับวิตามินซีคือ 100 มก. เนื่องจากร่างกายไม่สามารถเก็บสะสมวิตามินซีไว้ได้ จึงมีความเสี่ยงต่อพิษจากวิตามินซีต่ำ ร่างกายจะขับวิตามินซีส่วนเกินออกทางปัสสาวะ ทำให้การรับประทานในปริมาณที่สูงค่อนข้างปลอดภัย ควรเริ่มจากปริมาณต่ำ ค่อยๆ เพิ่ม หรือแบ่งรับประทานเป็นมื้อย่อยหลายครั้ง
มาทำความรู้จักเควอเซทิน (Quercetin)
เควอเซทินเป็นสารที่อยู่ในกลุ่มรงควัตถุจากพืชที่เรียกว่า ฟลาโวนอยด์ (Flavonoids) ซึ่งเป็นสารที่ทำให้ผลไม้ ดอกไม้ และผักมีสีสันต่างๆ ฟลาโวนอยด์ เช่น เควอซิทิน ทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidants) โดยช่วยกำจัดอนุภาคที่เรียกว่า อนุมูลอิสระ (Free Radicals) ซึ่งสามารถทำลายเยื่อหุ้มเซลล์ รบกวน DNA และอาจทำให้เซลล์ตายได้ สารต้านอนุมูลอิสระสามารถช่วยลดหรือป้องกันความเสียหายที่เกิดจากอนุมูลอิสระได้ ในการทดลองในหลอดทดลอง (In vitro) เควอซิทินมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มีประสิทธิภาพสูง
จากการทดลองในหลอดทดลอง (In vitro) เควอซิทินสามารถยับยั้งไม่ให้เซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันปล่อยสารฮีสตามีน ซึ่งเป็นสารเคมีที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาภูมิแพ้ ด้วยเหตุนี้ นักวิจัยจึงคาดว่าเควอซิทินอาจช่วยลดอาการแพ้ เช่น น้ำมูกไหล น้ำตาไหล ลมพิษ และอาการบวมของใบหน้าและริมฝีปาก
มีการศึกษาเป็นการทดลองแบบสุ่ม มีกลุ่มควบคุมที่ได้รับยาหลอก และดำเนินการในลักษณะปกปิดสองทาง โดยมีอาสาสมัครจำนวน 66 คน (อายุ 22-78 ปี) ที่มีอาการแพ้ละอองเกสร อาสาสมัครได้รับผลิตภัณฑ์ทดสอบ (เควอซิทิน 200 มก.) หรือผลิตภัณฑ์ควบคุม (ยาหลอก) ทุกวันเป็นเวลา 4 สัปดาห์ มีการประเมินคะแนนจากแบบสอบถามคุณภาพชีวิตของโรคจมูกอักเสบและเยื่อบุตาอักเสบของญี่ปุ่น (JRQLQ) และการทดสอบอื่นๆ ก่อนและหลังการรับประทานผลิตภัณฑ์
ผลการศึกษาหลังจากเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไป 1-4 สัปดาห์ คะแนน JRQLQ หลายรายการที่เกี่ยวข้องกับอาการแพ้ เช่น อาการคันตา จาม น้ำมูกไหล และปัญหาการนอนหลับ ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ได้รับเควอซิทินเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้รับยาหลอก นอกจากนี้ คุณภาพชีวิตของอาสาสมัครยังดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญตามแบบสอบถามต้นฉบับและมาตรวัดแบบ Visual Analog Scale (VAS) โดยไม่มีผลข้างเคียงที่รุนแรงเกิดขึ้นตลอดการศึกษา ผลการศึกษาระบุว่าการรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีเควอซิทินอาจช่วยลดอาการแพ้บางประการที่เกิดจากโรคแพ้ละอองเกสรได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Spectra และ Vitamin D3 เสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง
Spectra เป็นสารสกัดจากผัก ผลไม้ 24 ชนิด ที่รวมสารต้านอนุมูลอิสระและไฟโต นิวเทรียนท์ที่สำคัญ ช่วยลดภาวะอ็อกซิเดชัน (Oxidative Stress) และเพิ่มประสิทธิภาพของระบบภูมิคุ้มกัน
คุณสมบัติของ Spectra ในการเสริมภูมิคุ้มกัน
o เนื่องจากมีสารต้านอนุมูลอิสระหลากหลายชนิด เช่น แอนโธไซยานิน (Anthocyanins), โพลีฟีนอล (Polyphenols), แคโรทีนอยด์ (Carotenoids) จึงช่วยป้องกันความเสียหายของภูมิคุ้มกันจากอนุมูลอิสระ
o ช่วยลดการอักเสบ (Anti-inflammatory) ซึ่งเป็นสาเหตุของระบบภูมิคุ้มกันที่อ่อนแอ
o กระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันที่ช่วยต่อสู้กับไวรัสและแบคทีเรีย
วิตามิน D3 กับภูมิคุ้มกัน
วิตามิน D3 มีความสำคัญต่อระบบภูมิคุ้มกัน โดยเฉพาะการป้องกันการติดเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย
o เพิ่มประสิทธิภาพและกระตุ้นการทำงานของภูมิคุ้มกัน โดยกระตุ้นการทำงานของ T-cells และ macrophages ซึ่งช่วยกำจัดเชื้อโรคและเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัส
o ลดการอักเสบที่เป็นสาเหตุของภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
References :
1. 6 กลุ่มอาหารช่วยต้านโรคภูมิแพ้ ข้อมูลสุขภาพโรงพยาบาลวิภาวดี
https://www.vibhavadi.com/th/blogs/6-groups-of-foods-that-help-prevent-allergies
2. Vitamin C for Allergies: Effectiveness, Uses, and Precautions
Medically reviewed by Adrienne Seitz, MS, RD, LDN, Nutrition — Written by Anne Danahy, MS, RDN on March 2, 2021
https://www.healthline.com/nutrition/vitamin-c-for-allergies
3. Mount Sinai Health Library: Quercetin
https://www.mountsinai.org/health-library/supplement/quercetin
4. Yamada S, Shirai M, Inaba Y, Takara T. Effects of repeated oral intake of a quercetin-containing supplement on allergic reaction: a randomized, placebo-controlled, double-blind parallel-group study. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2022 Jun;26(12):4331-4345.
doi: 10.26355/eurrev_202206_29072. PMID: 35776034
